بازدید : 169 21 تير 1396 15:36 شماره :51169
اخطار معاون آبخیزداری به پیامدهای جبران‌ناپذیر عدم مدیریت مناسب رشد اراضی بیابانی‌
خطر بیابانی شدن 36 درصد از مساحت استان

الهام احمدی خبرنگار روزنامه صدای زنجان: بیابان پدیده‌ای است که روز به روز در حال توسعه بوده و به ویژه در کشورهای خشک و نیمه خشک مثل ایران خطر جدی به شمار می‌رود. ایران بر روی کمربند خشک و نیمه خشک قرار داشته و باید منابع آبی آن به طور صحیح مدیریت شود. چرا که مدیریت نادرست منابع آب سبب خشک شدن تالاب‌ها و کاهش سفره‌های آب زیرزمینی شده و فرایند بیابانی‌شدن را توسعه می‌دهد.

به گفته کارشناسان، بارندگی در ایران یک سوم میانگین جهانی است در حالی که میزان تبخیر آب در کشور ما به شدت افزایش داشته و سه برابر میانگین جهانی برآورد شده است.

هر چند عوامل طبیعی یکی از علل زمینه‌ساز توسعه بیابان در کشور است ولی با توجه به شواهد موجود در حال حاضر عوامل انسانی بیشتر سبب بیابان‌زایی می‌شود چرا که برخی از کارشناسان در حوزه مربوطه نیز بر این ادعا صحه گذاشته و آن را تایید می‌کنند.

**افزایش جمعیت عامل اصلی بیابان‌زایی در کشور

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی استان زنجان در مصاحبه اختصاصی با روزنامه صدای زنجان نیز بر تاثیر قابل توجه عوامل انسانی بر گسترش بیابان‌زایی تاکید داشته و مهمترین عامل آن را افزایش جمعیت عنوان کرد.

جمال موسوی کمبود منابع آبی و در کنار آن روند رو به رشد جمعیتی را یکی از عوامل مهم در افزایش نیاز به سطح زیر کشت و بهره‌برداری مضاعف از منابع آب عنوان کرد و افزود: این امر منجر به این شد که علاوه بر تخریب مراتع و جنگل‌ها جهت تولید محصولات کشاورزی از منابع آب زیرزمینی نیز استفاده چند برابری شده و با کاهش سطح سفره‌های آب زیرزمینی در نهایت شاهد خشک شدن چشمه‌ها، تالاب‌ها، و از بین رفتن پوشش گیاهی شویم.

وی با اشاره به این‌که زنجان نیز از این قاعده مستثنی نبوده و در اثر بهره‌برداری بیش از حد از سفره‌های آب زیرزمینی و تخریب مراتع برای کاشت محصولات کشاورزی، زمینه برای توسعه بیابان فراهم شده است، تصریح کرد: براساس مطالعات انجام گرفته حدود 36% از سطح استان جزء اراضی بیابانی و یا دارای شرایط و پتانسیل بیابانی شدن است که این رقم اعلامی بسیار بالا و نگران‌کننده‌ است.

**پیامدهای جبران‌ناپذیر بیابانی شدن اراضی زنجان در اثر سوء مدیریت

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی استان زنجان ضمن اخطار به پیامدهای جبران‌ناپذیر ناشی از عدم مدیریت مناسب در کاهش روند رو به رشد اراضی که مستعد بیابانی‌شدن هستند، یادآور شد: در صورت عدم مدیریت مناسب، علاوه بر گسترش اراضی بیابانی به مرور زمان شاهد تخریب و از بین رفتن اراضی حاصلخیز و زارعی در استان شده و خسارات جبران‌ناپذیری به منابع حیاتی و تولیدی وارد می‌شود.

وی در ادامه مصاحبه خود با روزنامه صدای زنجان به فعالیت‌های گسترده انجام شده در معاونت آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان در زمینه تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی و افزایش پوشش گیاهی اشاره کرد و گفت: در سال‌های اخیر و به ویژه با روی کار آمدن دولت یازدهم بر عملیاتی شدن موارد مذکور توجه ویژه‌ای شده است.

موسوی وضعیت اعتباری حوزه‌ آبخیزداری در استان را به تأسی از وضعیت نامطلوب اقتصادی کشور چندان مناسب ارزیابی نکرد و عملیاتی نشدن برخی از برنامه‌های این نهاد را متأثر از مشکلات مالی دانست.

وی انجام عملیات آبخیزداری در سطح 29 هزار و 466 هکتار و نیز انجام عملیات پخش سیلاب و کنترل سیل و تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی به تعداد 2 فقره و در سطح 260 هکتار را از جمله اقدامات انجام شده در راستای کنترل بیابان و بیابان‌زایی عنوان کرد.

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی استان کاشت گونه‌های جنگلی مقاوم به خشکی و کم‌آبی را یکی از دیگر اقدامات موثر در جلوگیری از بیابانی شدن اراضی و مراتع دانست و به اجرای طرح کاشت گونه‌های مقاوم در برابر کم‌آبی در 85 هکتار از اراضی استان اشاره کرد.

وی اجرای عملیات بانکت‌بندی در 32 هکتار از اراضی استان را از دیگر اقدامات حوزه آبخیزداری منابع طبیعی استان اعلام کرد و گفت: مطالعه و شناسایی مناطق مستعد به منظور پخش سیلاب و آبخوان‌داری در سطح استان و نیز مطالعه و شناسایی مناطق مستعد به منظور احداث سدهای زیرزمینی برای کنترل روان‌آب‌ها و کاهش سیل و تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی.از دیگر فعالیت‌های انجام شده در کاهش بیابانی‌شدن مراتع و اراضی استان است.

**رشد صد در صدی اعتبارات حوزه آبخیزداری استان

موسوی به رشد بیش از صد در صدی اعتبارات حوزه آبخیزداری منابع طبیعی در سال 96 در مقایسه با سال گذشته اشاره کرد و افزود: در صورت تخصیص اعتبارات پیش‌بینی شده حجم قابل ملاحظه‌ای از روان‌آب‌ها و سیلاب‌ها کنترل شده و در سفره‌های آب زیرزمینی ذخیره می‌شود.

بهره‌برداری بیش از حد از سفره‌های زیرزمینی و کاهش سطح آب آنها در سال‌های اخیر به معضل جدی برای استان تبدیل شده است که در این بین نخستین قربانیان این معضل روستاییان هستند که در چند سال گذشته به ویژه با نزدیک شدن به ایام گرم سال با نبود آب شرب و نیز قطعی شبانه‌روزی آن در برخی از مناطق مواجه بودند.

**آغاز جیره‌بندی آب در 164 روستای زنجان

چند روز گذشته نیز مدیر عامل شرکت آبفار استان زنجان از بحران آب در 164 روستا خبرداده و به جیره‌بندی آب شرب در برخی از مناطق اشاره کرده بود و عامل اصلی بحران به وجود آمده را ناشی از افت سطح آب‌های زیرزمینی و مصرف بیش از حد آب شرب در بخش کشاورزی توسط روستاییان را از جمله دلایل بحران آب در روستاها اعلام کرد.

رضا کابلی به بحران شدید نبود آب در 45 روستای شهرستان زنجان اشاره کرده بود که در حدود 30 روستا نیز در شهرستان‌های طارم، خدابنده و ماهنشان از این امر مستثنی نبود و وجود همین عامل در این مناطق اهالی را با مشکل مواجه کرده است.

وی با بیان اینکه در برخی از روستاها آبرسانی سیار با استفاده از تانکر انجام شد که برای هر نفر روزانه 20 تا 30 لیتر آب توزیع می‌شود به طوری که این روش از مردادماه آغاز شده و تا پایان آبان ماه ادامه دارد، خاطرنشان کرد: برخورد با مشترکان پرمصرف، جمع‌آوری انشعابات غیر مجاز و اجاره چاه یکی دیگر از راهکارهای رفع بحران کم آبی است.

|
نام و نام خانوادگی :  
پست الکترونیک :  
متن پیام :